Upadłość konsumencka i upadłość przedsiębiorcy wynikają z tej samej ustawy, ale różnią się trybem i obowiązkami. Najpierw trzeba ustalić, czy dłużnikiem jest osoba fizyczna, spółka, czynny przedsiębiorca czy osoba po zakończeniu działalności.
Niewypłacalność i cel postępowania
Upadłość ogłasza sąd, gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Niewypłacalność oznacza utratę zdolności wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych; opóźnienie ponad trzy miesiące tworzy domniemanie tej utraty. Dla określonych podmiotów istnieje także przesłanka nadmiernego zadłużenia.
Celem jest zaspokojenie wierzycieli zgodnie z ustawą, a w sprawach osób fizycznych także umożliwienie umorzenia niewykonanych zobowiązań na określonych zasadach. Ogłoszenie upadłości rozpoczyna postępowanie, nie jest jego finałem.
Majątek, koszty i liczba wierzycieli
Przy przedsiębiorcy brak majątku na koszty może prowadzić do oddalenia wniosku na podstawie art. 13, nie należy nazywać tego zwrotem ani odrzuceniem. W konsumenckiej procedurze brak majątku sam w sobie nie zamyka drogi do upadłości.
Art. 491² ust. 2 dopuszcza upadłość konsumencką także przy jednym wierzycielu; upadłość gospodarcza ma charakter wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli.
Ochrona mieszkaniowa z art. 342a dotyczy upadłego będącego osobą fizyczną po spełnieniu warunków. Nie jest ograniczona wyłącznie do trybu konsumenckiego. Nie zapewnia zachowania domu.
Obowiązek wniosku a dobrowolna decyzja konsumenta
Osoby objęte art. 21 muszą co do zasady złożyć wniosek najpóźniej w ciągu 30 dni od wystąpienia podstawy upadłości. Odpowiedzialność za zaniechanie zależy od statusu osoby i właściwych przepisów; nie każde opóźnienie każdego przedsiębiorcy jest automatycznie przestępstwem.
Konsument nie ma analogicznego ogólnego obowiązku 30-dniowego. Może też, przy spełnieniu warunków, rozważyć sądowy układ z wierzycielami z art. 491²⁵ i nast., a nie tylko ugody poza sądem. Historyczne postępowanie naprawcze nie jest aktualną nazwą procedury dla przedsiębiorcy.
Oddłużenie także osoby fizycznej po upadłości gospodarczej
Umorzenie nie jest zastrzeżone wyłącznie dla konsumenta. Art. 369 i nast. przewidują wniosek osoby fizycznej po postępowaniu gospodarczym o plan i umorzenie pozostałych zobowiązań; termin co do zasady wynosi 30 dni od obwieszczenia zakończenia. Osobno ocenia się ustawowe wyjątki i przesłanki odmowy.
Spółka kapitałowa nie korzysta z osobistego oddłużenia na tych zasadach. Nie ma również ogólnej reguły obowiązkowego planu spłaty dla każdej firmy. Przykład poglądowy: były właściciel sklepu i spółka z o.o. z podobnym zadłużeniem mogą wymagać zupełnie innych rozwiązań.

